Pytanie:
Jaki jest stosunek prawny lekarza z I stopniem specjalizacji do lekarza w trakcie rezydentury w kontekście przepisów o ratownictwie medycznym dotyczących lekarza systemu?

Nie potrafię zinterpretować ustawy, która obecnie obowiązuje w ratownictwie medycznym. Moja wątpliwość polega na tym, iż istnieje pojęcie lekarza systemu, który jest wyłącznie lekarzem medycyny ratunkowej lub specjalizującym się w medycynie ratunkowej (jeśli dobrze rozumiem).

Obecnie mogą pracować również lekarze posiadający specjalizację I lub II stopnia m.in. z chirurgii ogólnej, ortopedii, interny itp.
Jaki jest stosunek prawny lekarza I stopnia do lekarza w trakcie rezydentury (w trakcie 3-go roku rezydentury), gdyż lekarz I stopnia z w/w specjalizacjami jest również określany jako lekarz systemu ratownictwa medycznego?

Odpowiedź:
udzielona 17 lutego 2011 r.

Sytuacja, w której jeden lekarz posiada specjalizację I stopnia, a inny lekarz ukończył trzeci (albo inny) rok specjalizacji odbywanej w trybie rezydentury (albo w innym trybie przewidzianym w art. 16 ust. 1b ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty - tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 136, poz. 857 z późn. zm.), są odmiennymi sytuacjami, które w żaden sposób się nie pokrywają.

Uzasadnienie:
Jeżeli chodzi o specjalizację I stopnia, to obecnie nie ma możliwości jej uzyskania, gdyż dwustopniowy system uzyskiwania specjalizacji (najpierw I stopnia, a dopiero później II stopnia) został zastąpiony systemem jednostopniowym (a właściwie bezstopniowym), w którym lekarz po odbyciu szkolenia specjalizacyjnego od razu uzyskuje tytuł specjalisty. System ten został wprowadzony ustawą z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, która weszła w życie w dniu 27 września 1997 r. oraz wydanym na jej podstawie rozporządzeniem Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 25 marca 1999 r. w sprawie specjalizacji lekarzy i lekarzy stomatologów (Dz. U. Nr 31, poz. 302 z późn. zm.), które zostało zastąpione kolejnymi rozporządzeniami regulującymi szczegółowe warunki i tryb uzyskiwania tytułu specjalisty. Po wprowadzeniu tego systemu, lekarze, którzy rozpoczęli kształcenie w systemie dwustopniowym mogli je kontynuować przez kilka lat, co więcej lekarze, którzy posiadali I stopień specjalizacji mogli się ubiegać o skierowanie do odbycia specjalizacji i uzyskanie tytułu specjalisty bez postępowania kwalifikacyjnego, przewidzianego w rozporządzeniach. 

Pytanie:
Czy zespoły ratownictwa medycznego, którymi dysponuje pogotowie ratunkowe, mają obowiązek wykonywać w ramach kontraktu na ratownictwo medyczne świadczenia w zakresie transportu pacjentów pomiędzy szpitalami tzw. transporty międzyszpitalne, jeżeli przewiezienie pacjenta wynika z konieczności udzielenia świadczenia przez innego świadczeniodawcę w celu ratowania życia lub zdrowia?

Odpowiedź:
odpowiedzi udzielono: 11 października 2010 r.
stan prawny dotychczas nie uległ zmianie

Zespół ratownictwa medycznego zapewniający dobową gotowość do udzielania świadczeń nie może w tym czasie udzielać świadczeń, wynikających z realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w innych rodzajach świadczeń, a w szczególności leczenia szpitalnego, w tym w szczególności nie może on wykonywać zleceń transportu szpitalnego. Obowiązki wynikające z konieczności realizacji transportu międzyszpitalnego szpital obowiązany jest wykonywać z wykorzystaniem środków przewidzianych dla umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju leczenie szpitalne, nie zaś w rodzaju ratownictwo medyczne.

Uzasadnienie:
Zgodnie z przepisem § 11 ust. 8 zarządzenia Nr 69/2009/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 3 listopada 2009 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju: leczenie szpitalne, świadczeniodawca udzielający świadczeń opieki zdrowotnej w ramach hospitalizacji, hospitalizacji planowej lub "leczenia jednego dnia", zobowiązany jest do zapewnienia produktów leczniczych, wyrobów medycznych oraz innych materiałów niezbędnych do udzielania świadczeń zdrowotnych a także świadczeń towarzyszących, o których mowa w art. 5 pkt 38 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.) – dalej u.ś.o.z. Jak stanowi zaś przywołany art. 5 pkt 38 u.ś.o.z. świadczeniem towarzyszącym jest świadczenie zakwaterowania i wyżywienia w zakładzie opieki zdrowotnej całodobowej lub całodziennej oraz usługa transportu sanitarnego.

Pytanie:
Czy przy przeprowadzaniu konkursu na wykonywanie świadczeń zdrowotnych (np. przez ratowników medycznych) można przeprowadzać z oferentami rozmowę kwalifikacyjną lub sprawdzian praktyczny posiadanych umiejętności?
W rozporządzeniu w sprawie umowy o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne brak zapisu w przedmiotowej sprawie.

Odpowiedź:
odpowiedzi udzielono: 9 listopada 2010 r.
stan prawny dotychczas nie uległ zmianie

W ocenie Autorki taka, jak opisana w pytaniu procedura, jest niedopuszczalna i niweczy charakter procedury konkursowej na wyłonienie podmiotu udzielającego świadczenia zdrowotne.

Uzasadnienie:
Umowę na udzielanie świadczeń zdrowotnych zawiera się w trybie konkursu ofert. Tak stanowi art. 35a ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89 z późn. zm.) – dalej u.z.o.z. Zarówno przepis powołanego art. 35a u.z.o.z. jak i treść rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 13 lipca 1998 r. w sprawie umowy o udzielenie zamówienia na świadczenie zdrowotne (Dz. U. Nr 93, poz. 592) nie przewiduje żadnych negocjacji z oferentami.

Pytanie:
Czy pracownicy pogotowia ratunkowego (pielęgniarka systemu, ratownik medyczny) muszą odbyć szkolenie z zakresu stosowania przymusu bezpośredniego?
Jeżeli tak, to kto ma je zorganizować i z jaką częstotliwością należy je powtarzać?

Odpowiedź:
odpowiedzi udzielono: 10 listopada 2010 r.
stan prawny dotychczas nie uległ zmianie

Przepisy dotyczące stosowania przymusu bezpośredniego są zawarte w:
ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535 z późn. zm.) – szczególnie art. 18;
rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 23 sierpnia 1995 r. w sprawie stosowania przymusu bezpośredniego (Dz. U. Nr 103, poz. 514).

Do stosowania przymusu bezpośredniego uprawniony był dotychczas tylko lekarz oraz w szczególnych przypadkach pielęgniarka szpitala psychiatrycznego lub DPS. Zmianę w tym zakresie ma przynieść nowelizacja ustawy o ochronie zdrowia psychicznego.
Obowiązujące przepisy wskazują, iż stosowanie przymusu bezpośredniego: w domu pomocy społecznej, w szpitalu psychiatrycznym, w sytuacjach związanych z przewiezieniem osoby skierowanej do szpitala psychiatrycznego, wymaga aby osoba go stosująca była przeszkolona.

Zgodnie z § 17 ww. rozporządzenia aby stosować przymus bezpośredni konieczne jest przejście szkolenia. Szkolenie pracowników w zakresie stosowania przymusu bezpośredniego organizuje kierownik szpitala, domu pomocy społecznej lub zakładu pomocy doraźnej (pogotowia ratunkowego). Rozporządzenie nie reguluje ilości szkoleń jakie musi przejść osoba, która będzie stosowała przymus bezpośredni, ani konieczności jego powtarzania w określonych cyklach. Świadczy o tym fakt, iż termin "szkolenie" został użyty w formie pojedynczej. Można zatem przyjąć, iż szkolenie to powinno odbyć się co najmniej jeden raz. Z treści przepisu nie wynika, aby była konieczność jego powtarzania. Jednakże z uwagi na materię problemu, szkolenia takie mogą być powtarzane w zależności od potrzeb.

Pytanie: 

• Czy ratownik może odstąpić od czynności medycznych?
• W momencie przybycia zespołu z ratownikami medycznymi okazuje się, że pacjent wykazuje brak oznak życia, ma sztywne źrenice bez reakcji, brakuje tętna, oddechu w zapisie, występuje asystolia oraz sinica obwodowa.
  Czy mamy obowiązek zawsze (wyłączając oczywiście rozległe urazy mechaniczne, dekapitacje dużych części ciała) podejmować resuscytację krążeniowo-oddechową, czy możemy odstąpić?
• Jeżeli już podejmiemy resuscytację, a nie ma z nami lekarza lub lekarz może się pojawić dopiero po 2 godzinach, resuscytacja jest nierokująca, kto może orzec o jej przerwaniu?
• Czy musimy prowadzić ją do momentu przybycia lekarza, czy też możemy odstąpić sami jako ratownicy medyczni?
• Po odstąpieniu lub przerwaniu czynności jaką mamy pozostawić informację rodzinie?

Odpowiedź:
udzielona 19 listopada 2010 r.

Zgodnie z ustawą z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz. U. Nr 191, poz. 1410 z późn. zm.) - dalej u.p.r.m. oraz rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 29 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowego zakresu medycznych czynności ratunkowych, które mogą być podejmowane przez ratownika medycznego (Dz. U. z 2007 r. Nr 4, poz. 33 z późn. zm.) zostały określone medyczne czynności ratunkowe, które mogą być podejmowane przez ratownika medycznego.

W kontekście zapytania o możliwość odstąpienia od medycznych czynności ratunkowych ustawodawca umożliwił ratownikowi medycznemu ocenę stanu pacjenta w celu ustalenia postępowania i powzięcia decyzji o podjęciu lub odstąpieniu od medycznych czynności ratunkowych. Nie określił jednak zasad, na podstawie których ratownik medyczny może odstąpić od czynności ratunkowych.

Dlatego najbardziej zasadnym wydaje się kierowanie wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji, gdzie autorzy w sposób następujący określają omawiane zagadnienie: "W wielu przypadkach pozaszpitalnego zatrzymania krążenia uczestniczą ratownicy medyczni, którzy stają przed dylematami związanymi z rozważaniem, czy próba resuscytacji będzie daremna oraz kiedy nie powinna być podejmowana.